Ev Blog Səhifə 3402

Qadınlar hansı əmək hüquqlarından yaralana bilmirlər?

Hamiləlik və doğuşdan sonrakı dövr qadın və ailəsi üçün çox çətin dövrdür. İşləyən qadınlar həyatlarının bu dönəmini daha çətin keçirirlər. Bunu nəzərə alan qanunvericilik işləyən analar üçün bəzi güzəştlər və imtiyazlar verib. Bəzən belə qadınların əmək qanunvericiliyi ilə malik olduqları hüquqları bilməməsi onların əmək hüquqlarının pozulması ilə nəticələnir. Bəs qanunvericilik hamilə qadınlara və azyaşlı uşağı olan analara hansı imtiyazlar və güzəştlər verir? Xatırladaq ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin II hissəsində göstərilir ki, kişi ilə qadının eyni hüquqları və azadlıqları vardır. Lakin həm beynəlxalq konvensiyalar, həm də milli qanunvericilik əmək münasibətləri sahəsində kişi və qadınlara münasibətdə bəzi istisnaları nəzərdə tutur və bu istisnaların ayrı-seçkilik kimi başa düşülməməsini müəyyən edir. BƏT-in “Əmək və məşğulluq sahəsində ayrı-seçkilik haqqında” 111 nömrəli Konvensiyasına görə spesifik tələblərə əsasən, müəyyən illərdə fərq qoyulması, qadağa, yaxud üstün tutma ayrı-seçkilik sayılmır. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinə görə qadınlara əmək münasibətlərində güzəştlərin, imtiyazların və əlavə təminatların müəyyən edilməsi ayrı-seçkilik hesab edilmir. Eyni məzmunlu normalar “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında” Qanununda da öz əksini tapmışdır. Qeyd olunan qanunun 3-cü maddəsinə görə qadınlar üçün Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş güzəştlər, imtiyazlar və əlavə təminatlar ayrı-seçkilik hesab olunmur. Bu cür “müsbət” ayrı-seçkilik qadının fizioloji xüsusiyyətlərindən, analıqla bağlı öhdəliklərinin daha layiqincə yerinə yetirilməsi zərurətindən və s. irəli gəlir. Vəkil Rövşən Qasımov qeyd edib ki, Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan qanunvericiliyi üzrə qadınların əmək hüququnun həyata keçirilməsində təminatları sistemi müəyyən olunub. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin bir qismi bütünlüklə qadınların əməyinin tənzimlənməsi məsələlərinə həsr edilib. Bu normalar analığın mühafizəsi, reproduktiv sağlamlığın qorunması, cinsi funksiya, həmçinin valideynlik vəzifələrinin həyata keçirilməsi üçün qadın orqanizminin fizioloji xüsusiyyətlərinin istehsal zərərlərindən müdafiəsi üçün lazım olan əmək güzəştlərini nəzərdə tutur: “Əmək Məcəlləsinin tələbinə görə hamilə və 3 yaşına çatmamış uşağı olan qadınlarla əmək müqaviləsi bağlanmasının fərqli xüsusiyyətlərini müəyyən edir. Hamilə və ya 3 yaşına çatmamış uşağın olması səbəbinə görə qadınla əmək müqaviləsinin bağlanmasından imtina etmək yolverilməzdir. Bu qayda işəgötürənin müvafiq işi olmadığı, habelə qadın əməyindən istifadə olunmasına yol verilməyən iş yerlərinə işə götürməkdən imtina olunan hallara şamil olunmur. Əlbəttə, norma özlüyündə kifayət qədər humanist olsa da, onun icrasına nəzarət etmək, işəgötürənin, məhz hamiləliyin və 3 yaşına çatmayan uşağın olması səbəbilə bağlı olmadığını sübut etmək bir qədər çətindir. Qadınlar üçün əmək münasibətlərində üstünlüklər nəzərdə tutulub. Belə ki, hamilə və üç yaşına çatmamış uşağı olan qadınlarla əmək müqaviləsi bağlanılarkən, onlara sınaq müddəti müəyyən edilmir. Hamilə və üç yaşına çatmamış uşağı olan qadınların fizioloji və psixoloji vəziyyəti işçinin peşəkarlıq səviyyəsinə, müvafiq əmək funksiyasını icra etmək bacarığına mənfi təsir göstərir, analıq vəzifəsilə əlaqədar müəssisə daxili intizam qaydalarına yüksək səviyyədə riayət etməyə, öz bilik və bacarıqlarını tamlıqla ifadə etməyə bilər. Odur ki, qanunun bu mövqeyi kifayət qədər ədalətlidir”.

Onun bildirdiyinə görə, qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş digər bir imtiyaz işdə saxlanmaqda üstünlük hüququnun müəyyən olunmasıdır. İşəgötürən ixtisasları (peşələri) və ya peşəkarlıq səviyyələri eyni olduqda, öhdəsində iki və daha çox 16 yaşınadək uşağı olanların, əsgər və zabitlərin arvadlarının işdə saxlanmasına üstünlük imtiyazları anaların və uşaqların sosial müdafiəsi, ailəyə, o cümlədən hərbçi ailələrinə dövlət qayğısını ifadə edir: “İşəgötürən tərəfindən hamilə, habelə üç yaşınadək uşağı olan qadınlarla, üç yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən kişilərlə, yeganə qazanc yeri işlədiyi müəssisə olub məktəb yaşına çatmamış uşağını təkbaşına böyüdən işçilərlə, öhdəsində sağlamlıq imkanları məhdud olan 18 yaşınadək və ya I qrup əlil ailə üzvü olan işçilərlə əmək müqaviləsinin işəgötürən tərəfindən ləğv edilməsi (müəssisənin ləğvi halları istisna olmaqla) qadağandır. Ailə vəzifələrinin icrası əmək funksiyasının məzmununa, o cümlədən əmək məhsuldarlığına, işin keyfiyyətinə, işçinin işə davamiyyətinə mənfi təsir göstərməsi inkarolunmaz faktdır. Ailə vəzifələri olan bu işçilər, hətta ştatlar ixtisar edildikdə, peşəkarlıq səviyyəsinin, ixtisasının (peşəsinin) kifayət dərəcədə olmadığına görə, işçinin tutduğu vəzifəyə uyğun gəlmədiyi barədə səlahiyyətli orqanının qərarı olduqda, işçi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda, sınaq müddəti ərzində özünü doğrultmadıqda işdə saxlanılırlar. Bundan başqa, hamilə və yaşyarımadək uşağı olan qadınlar üçün qısaldılmış iş vaxtı tətbiq edilir. Qısaldılmış iş vaxtının müddəti həftə ərzində 36 saatdan artıq olmamalıdır (maddə 91). Qısaldılmış vaxtı şəraitində əmək haqları müvafiq vəzifələr və peşələr üzrə işləyən işçilər üçün müəyyən edilmiş tam məbləğdə ödənilir. Həmçinin “Avropa Şurasının sosial sahədə fundamental sənədi olan dəyişdirilmiş Avropa Sosial Xartiyasının 8-ci maddəsinə əsasən, işləyən qadınların analığının qorunması hüququnun səmərəli həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədilə tərəflər hamilə qadınların, yaxın vaxtlarda doğmuş və uşaqlarını əmizdirən anaların yeraltı mədənlərdə və təhlükə, sağlamlıq və ağırlıq baxımından yararlı olmayan digər işlərdə işləməsini qadağan etmək və belə qadınların əmək hüquqlarını müdafiə etmək üçün müvafiq tədbirləri həyata keçirmək öhdəliyini götürürlər. Lakin təhlil göstərir ki, həm “Analığın mühafizəsi haqqında” 183 nömrəli Konvensiyanın, həm də Avropa Sosial Xartiyasının 8-ci maddəsinin məqsədi analığın qorunması üçün təminatları müəyyən etməkdir. Bu normalarda məqsəd analığın qorunması üçün mexanizmlər və prosedurlar yaratmaqdır. Hazırda BƏT-in 45 nömrəli Konvensiyası qüvvədədir və dəyişdirilməmişdir. Odur ki, qadınlar üçün qadağan olunan iş yerlərinə münasibətdə 45 nömrəli Konvensiyanın mövqeyi əsaslıdır və AR ƏM də bu mövqeyi təsbit edir”.

Vəkil bildirib ki, qadınların gecə işlərinə, iş vaxtından artıq işlərə və istirahət günlərində işə cəlb olunmasının, habelə ezamiyyətlərinin məhdudlaşdırılması qanunvericiliklə tənzim olunub. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinintələbinə əsasən hamilə qadınların və 3 yaşına çatmamış uşağı olan qadınların gecə işlərinə, iş vaxtından artıq işlərə, istirahət, iş günü hesab edilməyən bayram və digər günlərdə işə cəlb edilməsinə, habelə onların ezamiyyətə göndərüməsinə yol verilmir. Məcəllənin tələbinə əsasən 3 yaşından 14 yaşınadək uşağı olan, həmçinin sağlamlıq imkanları məhdud uşağı olan qadınların iş vaxtından artıq işlərə, istirahət, bayram və iş günü hesab olunmayan digər günlərdə işə cəlb edilməsinə və ezamiyyətə göndərilməsinə yalnız onların razılığı ilə yol verilir: “AR ƏM hamilə və yaş yarımadək uşaqlı qadınların daha yüngül işə keçirilməsini tənzimləyir Qadınlar başqa yüngül işə keçirilərkən, onların əsas vəzifələri üzrə orta əmək haqqı saxlanılır. Hamiləlik və ya uşağının yedizdirilməsi səbəblərinə görə qadınların əmək haqqının azaldılması qadağandır. Bu normalar, bilavasitə analığın qorunması və ailə öhdəliklərinin icrası üçün imkanlar yaratmağa yönəlmişdir. Eyni zamanda, Uşağının üç yaşınadək sosial məzuniyyətdə olan və həmin məzuniyyət bitdikdən sonra bir ildən az müddətdə müvafiq vəzifədə (peşədə) çalışan qadınlar (uşağını təkbaşına böyüdən kişilər) attestasiya olunmurlar. Uzun müddət əmək fəaliyyətindən uzaqlaşmaq və ailə vəzifələrinin icrası işçinin peşəkarlıq vərdişlərini azaldır. Attestasiyanın məqsədi isə işçilərin peşəkarlıq səviyyəsinin yoxlanılması, ixtisasına və sənətinə müvafiq olaraq onların tutduğu vəzifəyə (peşəyə) uyğun olduğunu aşkara çıxarmaqdır. Bu mənada, qanunverici sosial məzuniyyətdə olan və həmin məzuniyyət bitdikdən sonra bir ildən az müddətdə müvafiq vəzifədə (peşədə) çalışan işçiləri bir vəzifədə (peşədə) faktik olaraq bir ildən az müddətdə çalışan işçilərə bərabər tutur və attestasiya olunmaqdan azad edir”.

Hüquqşünas Rövşən Qasımov.

Xalq təbabəti silsiləsindən.

Xalq təbabətində virus infksiyalarını (qrip və s.) və soyuqdəyməni müalicə etmək üçün bir çox reseptlər mövcuddur.

Tanınmış rusiyalı fitoterapevt, həyatını xalq təbabətinin öyrənilməsinə həsr etmiş P. Kurenkovun kitabından bir faydalı resept təqdim edir.

Hərəsindən 1 x.q. üyüdülmüş zəncəfil və sarıkök 100 qr balla yaxşı qarışdırılır. Soyuqdəymə və ya virus infeksiyalarının ilk simptomlarında bu qarışıqdan 1 ç.q. götürüb 1 stəkan ilıq suda həll edin və için. Bunu gün ərzində 3-4 dəfə edə bilərsiniz.

Sarıkök, zəncəfil və bal güclü virus, mikrob və iltihab əleyhinə təsirə malikdir, immun sistemini stimullaşdırır. Bu qarışıq sağalmanı tezləşdirir, ağırlaşmaların riskini azaldır.

Azərbaycanda tibbi maska catışmazlıgına son.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva aprelin 6-da Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak ediblər.

Müəssisə ilə tanışlıqdan sonra Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqına müraciət edib.

İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov və “Bakı Tekstil Fabriki” MMC-nin rəhbəri Səkinə Babayeva dövlətimizin başçısına və birinci xanıma müəssisə haqqında məlumat verdilər.

Qeyd edək ki, koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar tələbatın kəskin artması səbəbindən bütün ölkələrdə tibbi ləvazimat və qoruyucu vasitələrin, o cümlədən maskanın böyük qıtlığı yaşanır. İstehsalçı ölkələr isə tibbi maska ixracını dayandırmaqla yanaşı, istehsal avadanlığı və xammalın ixracını da saxlayıblar. Koronavirus pandemiyasının qarşısının alınması ilə bağlı Azərbaycanda həyata keçirilən bütün işlər Prezident İlham Əliyevin daim diqqət mərkəzindədir. Dövlətimizin başçısı əhalinin sağlamlığının təmin olunması məsələsinə xüsusi diqqətlə yanaşır. Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, aidiyyəti dövlət qurumları qısa müddətdə tibbi maska istehsalı avadanlığının və xammalın Azərbaycana gətirilməsinə nail olub.

Məlumat verildi ki, “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsi Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının ərazisində müvafiq yerlə təmin edilib və ona Sənaye Parkının rezidenti statusu verilib. Bu status müəssisəyə sənaye parklarına tətbiq edilən güzəştlərdən faydalanmağa imkan yaradır. İstehsalçıya İqtisadiyyat Nazirliyinin Sahibkarlığın İnkişafı Fondu vasitəsilə 1,2 milyon manat güzəştli kredit verilib. Müəssisənin yaradılması üçün investisiya xərcləri 3,9 milyon manat təşkil edir. Tibbi maskaların qablaşdırılması üçün xüsusi qutular da yerli istehsaldır. Onlar Balaxanı Sənaye Parkının rezidenti olan müəssisədə hazırlanır. Tibbi maska istehsalı üçün Türkiyədən gətirilmiş müasir avadanlıq qısa müddətdə quraşdırılıb. Müəssisədə 30-dan çox yeni iş yeri yaradılıb. İstehsal prosesi üçnövbəlidir. Müəssisədə İSO beynəlxalq standartlarına uyğun xammaldan istifadə olunmaqla birinci mərhələdə hər gün 120 min tibbi maska istehsal ediləcək. Maskalar qablaşdırıldıqdan sonra xüsusi avadanlıqla əlavə olaraq sterilləşdiriləcək. Yaxın günlərdə daha bir istehsal xətti qurulacaq və ikinci mərhələdə istehsal həcmi 2 dəfə artırılaraq gündəlik istehsal 200-250 min tibbi maskaya çatdırılacaq. Müəssisənin məhsulları ilkin olaraq, daxili bazarda tələbatı ödəməyə yönəldiləcək.

Koronavirusun vətəndaşlara və iqtisadiyyata vurdugu zərərdən necə qurtulmaq olar.

Hal hazırda dünyada hökm sürən korovirus təhlükəsi ölkəmizdə də ciddi problemlər yaradıbdır. İqtisadi zərərləri həmcinin daşınmaz əmlak sahəsindəki kirayə bazarını faktiki olaraq cökürtmək üzrədir. Demək olarki fəaliyyət göstərən əksər ticarət obyektləri bu gün öz fəaliyyətini dondurub. Böyük mollar, ticarət mərkəzləri restoran və şadlıq evləri ilə bərabər həmcinin kicik həcmli obyektlərdə artıq fəaliyyətini dondurub. Əksər iş və gəlir yerlərinin sıfırlanması vətəndaşlarla banklar arasında cox ciddi problemlərə yol aca bilər. Bu gün yüzlərlə əmlaklar banklarda girovdadır. İpoteka və digər kreditlərlə mənzillər əldə etmiş vətəndaşların ödəmələrində cox ciddi problemlər yarana bilər. Bu isə həm bankların cökməsinə həmcinin vətəndaşların kreditlə əldə etmiş mənzillərindən məhrum olunmasına qədər gətirib cıxara bilər. Məlumdur ki mənzil kreditlərinin aylıgı bir necə ay ödənilmədikdə həmin mənzillər problemli kreditlərə cevrilərək yenidən satışa cıxarılır. Əgər bu gün vətəndaşlar dövlətin qanunlarına əməl edərək iş fəaliyyətlərini dondurublarsa qarşılıq olaraq yeni qərarlar qəbul edilməli və bank kreditləri iqtisadi vəziyyət düzələnə qədər dondurulmalıdır. Həmcinin minlərlə ailələr varki onlar kirayələrdə yaşayırlar. Rayon qeydiyyatında olan vətəndaşların rayonlara geri dönməsi səbəbindən cox sayda kirayəlik mənzillər artıq boş vəziyyətdədir. Bu günki vəziyyət faktiki iş yerləri baglanmış və kirayələrdə yaşayan vətəndaşlarında maddi vəziyyətlərini pis duruma gətirib cıxarıb. İqtisadi vəziyyət zəncirvari olaraq biri birindən asılı oldugu ücün yaranmış problem hər bir vətəndaşa ciddi zərərlər vurmaqdadır. Bu proses bir uzun müddət davam edərsə kirayə pulunu ödəyə bilməyən sakinlər həmin evlərdən cıxarılaraq evsiz qalma təhlükəsi ilə üz üzə qala bilərlər. Bu baxımdan düşünürəmki təcili olaraq bank kreditlərinin dondurulması məsələsinə və kirayədə yaşayan vətəndaşlara maddi yardımlar göstərilməsi məsələsinə ən qısa zamanda baxılmalıdır.

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev.

Mtk-lar tikinti normativlərinə əməl edirlərmi?

Koronovirus pandemiyası bir cox ölkələrlə bərabər bizim ölkəmizdə də yayıldıgı gündən ölkə iqtisadiyyatı ilə bərabər daşınmaz əmlak sahəsinədə cox ciddi şəkildə öz mənfi təsirini göstərməkdə davam edir. Daşınmaz əmlak bazarının böyük bir hissəsi xüsusəndə kirayə və otelcilik bazarında tam sakitcilik hökm sürür. Kafe restoran və digər xidmət sahələrinin öz fəaliyyətlərini müvəqqəti olaraq dondurması əksər iaişə obyektlərinin baglanmasına gətirib cıxarmışdır. Böyük biznes və iş mərkəzləri baglansa da şahidi oluruq ki bəzi coxmənzilli binaların inşaası hələdə davam edir. Tikinti təmir işlərinin davam etməsi iqtisadi baxımdan səmərəli olsada tikinti normativlərinə bir cox şirkətlər bəzən tam dogru əməl etmirlər. Bu cür ehtiyatsızlıq isə tikinti qəzaları ilə bərabər gündəndə olan koronavirusunda geniş yayılmasına gətirib cıxara bilər. Dövlət tərəfindən virusun kütləvi yayılmasının qarşısı alınma tədbirləri hər sahədə görülür. Lakin fəaliyyətdə olan müəssiələrdə, xüsusəndə tikinti işləri gedən binalarda mütamadi olaraq orada calışan hər bir işcidən daimi analizlər götürülməli və həmin işcilər nəzarətdə saxlanılmalıdır. Xüsusən də tikinti sahəsində acıq havada calışan və insanlarla daimi təmasda olan hər bir işci xüsusi qoruyucu geyim və maskalarla daimi təmin olunmalıdır. Bundan əlavə şirkət rəhbərləri öz işcilərini digər şəxslərlə təmasdan qorumaq ücün xüsusi qoruyucu avtobuslarla işə gedib gəlmələrini yaxud işlədikləri əraziyə yaxın müvəqüəti yaşayış yerləri ilə təmin etməlidir. Bu normativlərə əməl olunarsa virusa yoluxmaların sayında ciddi azalmalar müşahidə oluna bilər. Hər bir halda hər bir vətəndaş ölkəmizin və dünysmızın bu bəladan xilas ola bilməsi ücün əlindən gələni əsirgəməməlidir.

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev.

 

MTRŞ yeni sədr secildi.

İsmət Rəcəb oğlu Səttarov Milli Televiziya və Radio Şurasının sədri seçilib.

İsmət Səttarov 1983-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub.

O, 2002-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin İqtisadi kibernetika və tətbiqi riyaziyyat fakültəsində bakalavr, 2004-cü ildə həmin fakültənin magistr dərəcəsi alıb. 2008-ci ildə isə dissertasiya müdafiə edərək, texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru adını alıb.

2004-cü ildən 2010-cu ilə qədər isə Heydər Əliyev Fondun Analitik-informasiya şöbəsində fəaliyyət göstərib.

2011-ci ildən Region TV prodüser qrupunun direktoru vəzifəsini icra edib, 2014-cu ildən həmin prodüser qrupunun əsasında yaradılmış Region TV kanalının direktoru olub, 2016-cı il tarixindən ARB Media Qrupun rəhbəri, ARB-24 MMC-nin direktoru vəzifəsini icra edib.

Xalq təbabəti yolu ilə virusdan necə qorunaq?

Müxtəlif virus, infeksiyali xəstəliklərin yayilması zamanı, ilk növbədə,yuxari tənəffüs yollarıni qorumaq lazımdır.
Müdafiyə olunmaq üçün burunu , ağızi möhkəm ,maskalarla bağlamaq lazimdır. Ən mükəmməl qorunma ücün 5 qat kətan parcadan hazırlanmış maskadan istifadə etmək daha məqsədəuygun olar.
Evkalipt yarpaqlarından istifadə olunması məsləhətdir.
Bu bitkinin yarpaqlarından hazırlanan dəmləmələr boğazdaki, ağ ciyərdəki mikrob və bakteriyalari, infeksiyalari məhv edir. Hətta yara və qanqrenanı sağaldir.
İspan qripi,xolera ,tif xəstəliyi yayılan zamanlarda( epidemiyalarda) Gəcavər bitkisinin kökündə istifadə olunub. Bu bitkinin dəmlənməsi ilə əlləri yumaq, bogazi tez tez yaxalamaq lazimdir. Arada gündə 3- 4 dəfə 1 yemək qaşıği daxilə qəbul olunmasi məsləhətdir.
Bədənin zəyifləməsi zamanı, Məlakə otunun kökündən hazırlanmış nastoykalar daxilə qəbul olunur. Bu bitki bədənin gücünu artırir, zəyifliyi aradan qaldırir.

Rafiq Cərullayev.
Xalq təbabəti bilicisi.

Əlaqə
1
Sualınız var?
Scan the code
Salam
Sizə necə kömək edə bilərik?